De Leidse Pieterskerk

Ongeveer in het midden van het schip van de huidige Pieterskerk stond rond 1100 een kapel van de graven van Holland, die in Leiden een residentie hadden. In 1268 veranderde de bestemming van de kerk. De grafelijke kapel werd parochiekerk. Als gevolg van de groei van de Leidse bevolking werd de kerk omstreeks 1300 vervangen door een groter gebouw. Vijftig jaar later kreeg deze kerk een imposante toren van 110 meter hoog, 'Coningh der Zee' genaamd. Schippers op zee gebruikten de toren als oriëntatiepunt. Al gauw was ook de veertiende eeuwse Pieterskerk te klein. In 1390 werd begonnen met nieuwbouw, die ongeveer 180 jaar zou duren. De nieuwe kerk kreeg het grondplan van een Latijns kruis. In 1412 was de bouw van het koor gereed en kon het worden gewijd. Daarna werd het schip gebouwd, aanvankelijk met slechts één zijbeuk aan beide kanten. Pas na 1450 werden de zijbeuken verdubbeld. Rond 1500 had de kerk min of meer haar huidige vorm. In 1512 stortte de toren in. Een nieuwe toren is er nooit gekomen; men behielp zich met een klokkenstoel op het plein. De ruimte waar de toren had gestaan werd nu bij de kerk getrokken. De kerk mag dan middeleeuws zijn, de ramen zijn dat niet. Na de overgang tot de Reformatie (1572) raakten de oorspronkelijke glas-in-lood ramen in verval. De ontploffing van een schip vol met buskruit in het nabije Rapenburg (1807) liet vervolgens niets meer van de ramen over. De huidige ramen zijn dan ook negentiende-eeuws, met uitzondering van het gebrandschilderde raam achter het koor, dat uit 1940 dateert.